«فُرقان» در مثنوی

جز انسان دارای قوه چشایی یا ذائقه چه کسی می‌تواند فرقِ مزه این دو آب را تشخیص دهد؟ فقط اوست که آب گوارا را از آب شور باز می‌شناسد.

طلای و سکهٔ تقلبی و طلای خالص را از روی ظاهر یا ادعا و بدون سنگِ محک هرگز نمی‌توان از هم تشخیص داد.

هر کسی که خداوند نیروی تشخیصِ حق از باطل را در جانش قرار دهد، یقین را از شک تشخیص می‌دهد.

مثلاً اگر خاشاکی در دهان آدم زنده بجهد، تا وقتی که آن را بیرون نیندازد آرام نمی‌گیرد.

یا مثلاً اگر در میان هزاران لقمه یک خاشاک کوچک وارد شود، حس آدم زنده بلافاصله آن را می‌یابد.

حس دنیایی نردبان پیشرفت در عالم مُلک است، و حس دینی نردبان صعود به عالم ملکوت.

سلامت این حس دنیایی را از پزشک بخواهید، و سلامت آن حس دینی را از خدا طلب کنید.

سلامت حس دنیوی از آبادانی و تندرستی بدن حاصل می‌شود، و سلامت حس دینی از ویرانی و شکستن بدن.

چون بسیارند شیطان صفتانی که چهره آدمیزاد دارند، پس نباید به هر دستی دستِ بیعت داد.

چراکه شکارچی صدای سوت و آواز پرنده را در می‌آورد، تا او را فریب دهد و به دام بیندازد.

آن پرنده صدای هم‌نوع خود را می‌شنود و از آسمان فرود می‌آید، اما به‌جای هم‌نوع گرفتار تله و تیزی چاقوی صیاد شود.

آدم فرومایه و نااهل سخنان و اصطلاحات درویشان را می‌دزدد تا با آن سحر یا نیرنگ، انسان ساده‌دلی را فریب دهد.

کار مردانِ الهی نورانیت و عشق بخشیدن است، اما کار مدعیانِ فرومایه حیله‌کردن و بی‌حیایی است.

شیری از پشم می‌سازند تا با آن گدایی و کسب درآمد کنند، و به مسیلمهٔ دروغگو که ادعای پیامبری کرد لقب احمد (حضرت محمد ص) می‌دهند.

اما لقب کذاب (دروغگو) بر مسیلمه ماند، و لقب اولوالالباب (خِرَدمند) برای محمد باقی ماند.

آن شراب حقیقی و الهی پایانش مُشکِ خالص و خوشبویی است، اما شراب دنیایی پایانش بدبویی و عذاب است.