درس ۲: دعوت نی به رهایی از بندهای دنیا و صیقل دادن آینهٔ دل
بیت 19
بند بگسل باش آزاد ای پسر
چند باشی بند سیم و بند زر
چند باشی بند سیم و بند زر
ای فرزند، زنجیر ˺تعلقات˹ را پاره کن و آزاد باش! تا کی بندهٔ نقره و بندهٔ طلا خواهی بود؟
بیت 20
گر بریزی بحر را در کوزهای
چند گنجد قسمت یک روزهای
چند گنجد قسمت یک روزهای
˺برای مثال، حتی˹ اگر دریا را در کوزهای بریزی، چقدر جا میگیرد؟ ˺تنها بهاندازهٔ˹ سهم یک روز.
بیت 21
کوزهٔ چشم حریصان پر نشد
تا صدف قانع نشد پر در نشد
تا صدف قانع نشد پر در نشد
کوزهٔ چشم حریصان پر نمیشود؛ تا صدف ˺به قطرهای باران˹ قانع نشود، پر از مروارید نمیشود.
بیت 22
هر که را جامه ز عشقی چاک شد
او ز حرص و عیب کلی پاک شد
او ز حرص و عیب کلی پاک شد
هرکس که لباس ˺نفسانیتش˹ از ˺زخم˹ عشقی دریده شود، بهکلی از حرص و عیبونقص پاک میشود.
بیت 23
شاد باش ای عشق خوشسودای ما
ای طبیب جمله علتهای ما
ای طبیب جمله علتهای ما
شاد باش، ای عشق شیرینسرشت ما، ای طبیب همهٔ بیماریهای ما!
بیت 24
ای دوای نخوت و ناموس ما
ای تو افلاطون و جالینوس ما
ای تو افلاطون و جالینوس ما
ای ˺عشق˹ داروی تکبر و خودنمایی ما، ای که تو افلاطون و جالینوس ˺جان و تن˹ ما هستی!
بیت 25
جسم خاک از عشق بر افلاک شد
کوه در رقص آمد و چالاک شد
کوه در رقص آمد و چالاک شد
پیکر خاکی از عشق به آسمانها پر کشید؛ کوه به رقص درآمد و چابک شد.
بیت 26
عشق جان طور آمد عاشقا
طور مست و خر موسی صاعقا
طور مست و خر موسی صاعقا
ای عاشق، عشق روح ˺کوه˹ طور بود؛ طور ˺از شور آن˹ مست شد و “موسی بیهوش بر زمین افتاد”.
بیت 27
با لب دمساز خود گر جفتمی
همچو نی من گفتنیها گفتمی
همچو نی من گفتنیها گفتمی
اگر با لب دمساز خود جفت میشدم، من مانند نی هر آنچه گفتنی است میگفتم.
بیت 28
هر که او از همزبانی شد جدا
بیزبان شد گرچه دارد صد نوا
بیزبان شد گرچه دارد صد نوا
˺زیرا˹ هرکس که از همزبانی جدا بیفتد، خاموش میشود، هرچند صد نغمه داشته باشد.
بیت 29
چون که گل رفت و گلستان درگذشت
نشنوی زان پس ز بلبل سرگذشت
نشنوی زان پس ز بلبل سرگذشت
˺برای مثال،˹ وقتی گل برود و ˺روزگار˹ گلستان بگذرد، از آن پس از بلبل سرگذشتی نمیشنوی.
بیت 30
جمله معشوق است و عاشق پردهای
زنده معشوق است و عاشق مردهای
زنده معشوق است و عاشق مردهای
همه معشوق است و عاشق حجابی است؛ زنده ˺حقیقی˹ معشوق است و عاشق ˺تنها˹ مردهای است.
بیت 31
چون نباشد عشق را پروای او
او چو مرغی ماند بی پر وای او
او چو مرغی ماند بی پر وای او
وقتی عشق به او توجه ˺و عنایتی˹ نداشته باشد، او مانند پرندهای بیپر ˺و بال˹ میماند؛ وای بر او!
بیت 32
من چگونه هوش دارم پیش و پس
چون نباشد نور یارم پیش و پس
چون نباشد نور یارم پیش و پس
من چگونه به پیش رو و پشت سر آگاه باشم، وقتی نور یارم در پیش رو و پشت سر نباشد؟
بیت 33
عشق خواهد کاین سخن بیرون بود
آینه غماز نبود چون بود
آینه غماز نبود چون بود
عشق میخواهد که این سخن آشکار شود؛ آینه چگونه فاشکننده ˺نقشها˹ نباشد؟
بیت 34
آینهات دانی چرا غماز نیست
زان که زنگار از رخش ممتاز نیست
زان که زنگار از رخش ممتاز نیست
میدانی آینهٔ ˺دل˹ تو چرا فاشکننده نیست؟ زیرا زنگار ˺گناهان˹ از رویش پاک نشده است.
← درسِ قبلیدرسِ بعدی →