درس 2: حکایت بقال و طوطی
بیت 263
کار پاکان را قیاس از خود مگیر
گرچه ماند در نبشتن شیر و شیر
گرچه ماند در نبشتن شیر و شیر
معنا: کار انسانهای پاک را با معیار خودت نسنج، هرچند که در نوشتن، «شیر» (حیوان درنده) و «شیر» (نوشیدنی) یکی به نظر میرسند.
تدبر
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
بیت 264
جمله عالم زین سبب گمراه شد
کم کسی ز ابدال حق آگاه شد
کم کسی ز ابدال حق آگاه شد
معنا: تمام مردم جهان بهخاطر همین مقایسه پاکان با خود به گمراهی افتادند، و کمتر کسی از اولیای خداوند خبردار شد.
تفسیر
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
بیت 265
همسری با انبیا برداشتند
اولیا را همچو خود پنداشتند
اولیا را همچو خود پنداشتند
معنا: ادعای برابری با پیامبران کردند، و اولیای خدا را همانند خودشان انگاشتند.
ارتباط قرآنی/حدیثی
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
تدبر
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
بیت 266
گفته اینک ما بشر ایشان بشر
ما و ایشان بستهٔ خوابیم و خور
ما و ایشان بستهٔ خوابیم و خور
معنا: گفتند: «هان! ما هم انسانیم و آنها هم انسان، ما و آنها هر دو گرفتار خواب و خوراکیم.»
ارتباط قرآنی/حدیثی
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
تدبر
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
بیت 267
این ندانستند ایشان از عمی
هست فرقی در میان بیمنتها
هست فرقی در میان بیمنتها
معنا: اینان از کوردلی این را ندانستند که بینِ آنها با انبیا و اولیا تفاوتی بیپایان وجود دارد.
ارتباط قرآنی/حدیثی
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
تفسیر
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
تدبر
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
بیت 268
هر دو گون زنبور خوردند از محل
لیک شد زان نیش و زین دیگر عسل
لیک شد زان نیش و زین دیگر عسل
معنا: مثلاً هر دو نوع زنبور (زنبور عسل و زنبور معمولی) از یک جا شیره خوردند، اما از یکی نیش پدید آمد و از دیگری عسل.
ارتباط قرآنی/حدیثی
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
تفسیر
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
بیت 269
هر دو گون آهو گیا خوردند و آب
زین یکی سرگین شد و زان مشک ناب
زین یکی سرگین شد و زان مشک ناب
معنا: یا مثلاً هر دو نوع آهو گیاه و آب خوردند، اما از یکی فضولات پدید آمد و از آن دیگری مُشکِ خالص.
بیت 270
هر دو نی خوردند از یک آبخَور
این یکی خالی و آن پر از شکر
این یکی خالی و آن پر از شکر
معنا: یا مثلاً هر دو نی (نیشکر و نی معمولی) از یک جا آب نوشیدند، اما این یکی تو خالی ماند و آن دیگری پر از شکر شد.
بیت 271
صد هزاران این چنین اشباه بین
فرقشان هفتاد ساله راه بین
فرقشان هفتاد ساله راه بین
معنا: صدها هزار از اینگونه شبیههای به هم را ببین، و بنگر که فاصله و فرق میان آنها بهاندازه هفتاد سال راه است.
تفسیر
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
بیت 272
این خورد گردد پلیدی زو جدا
آن خورد گردد همه نور خدا
آن خورد گردد همه نور خدا
معنا: یکی (منکران و گمراهان) میخورد و از او پلیدی و ناپاکی صادر میگردد، دیگری (انبیا و اولیا) میخورد و تمام وجودش نورِ خدا میگردد.
تفسیر
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
بیت 273
این خورد زاید همه بخل و حسد
و آن خورد زاید همه نور احد
و آن خورد زاید همه نور احد
معنا: یکی میخورد و از او فقط بخل و حسد زاده میشود، و دیگری میخورد و از او فقط عشق خداوندِ بیهمتا پدیدار میگردد.
تفسیر
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
بیت 274
این زمین پاک و آن شوره است و بد
این فرشتهٔ پاک و آن دیو است و دد
این فرشتهٔ پاک و آن دیو است و دد
معنا: یکی زمین پاک و حاصلخیز است و دیگری شورهزار و بیثمر؛ یکی فرشتهای پاک است و دیگری دیو و حیوان درنده.
ارتباط قرآنی/حدیثی
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
تفسیر
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
بیت 275
هر دو صورت گر بهم ماند رواست
آب تلخ و آب شیرین را صفاست
آب تلخ و آب شیرین را صفاست
معنا: اگر هر دو در ظاهر به هم شبیه باشند جای تعجب نیست، چرا که آب تلخ و آب شیرین هم به یک اندازه شفاف و زلالاند.
تفسیر
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا
بیت 276
جز که صاحب ذوق کی شناسد بیاب
او شناسد آب خوش از شوره آب
او شناسد آب خوش از شوره آب
معنا: جز انسان دارای قوه چشایی یا ذائقه چه کسی میتواند فرقِ مزه این دو آب را تشخیص دهد؟ فقط اوست که آب گوارا را از آب شور باز میشناسد.
تفسیر
تفسیر، ارتباطِ قرآنی/حدیثی و تدبرِ این بیت برایِ اعضا