درس ۴: در بیان سنگ محک شناخت

طلای و سکهٔ تقلبی و طلای خالص را از روی ظاهر یا ادعا و بدون سنگ محک هرگز نمی‌توان از هم تشخیص داد.

هرکسی که خداوند نیروی تشخیص حق از باطل را در جانش قرار دهد، یقین را از شک تشخیص می‌دهد.

مثلاً اگر خاشاکی در دهان آدم زنده بجهد، تا وقتی که آن را بیرون نیندازد آرام نمی‌گیرد.

یا مثلاً اگر در میان هزاران لقمه یک خاشاک کوچک وارد شود، حس آدم زنده بلافاصله آن را می‌یابد.

حس دنیایی نردبان پیشرفت در عالم مُلک است، و حس دینی نردبان صعود به عالم ملکوت.

سلامت این حس دنیایی را از پزشک بخواهید، و سلامت آن حس دینی را از خدا طلب کنید.

سلامت حس دنیوی از آبادانی و تندرستی بدن حاصل می‌شود، و سلامت حس دینی از ویرانی و شکستن بدن.

راه روح و معنویت، ابتدا جسم را ویران می‌کند، اما پس از آن ویرانی، آن را به‌گونه‌ای بهتر آباد می‌سازد.

مثل کسی که خانه را برای گنج طلا خراب کرد، سپس با همان گنج آن را آبادتر از پیش ساخت.

یا مثل کسی که آب را قطع و بستر جو را پاک کرد، سپس دوباره آب گوارا را در بستر جو جاری کرد.

یا مثل کسی که پوست را شکافت و تیر یا نیزه را بیرون کشید، و پس از آن پوست تازه روییدن گرفت.

یا مثل کسی که قلعه را ویران ساخت و از دست کافر گرفت، و پس از آن صد برج و بارو بر آن ساخت.