درس ۳: فرق نهادن میان معجزه و سحر، و میان مؤمن و منافق

انسان بی‌ذوق سحر را با معجزه یکی دانسته و قیاس کرده، و پایه و اساس هر دو را بر مکر و فریب می‌پندارد.

ساحران زمان موسی از روی دشمنی و ستیز، عصاهایی مانند عصای او به دست گرفتند.

بین عصای موسی و عصای ساحران تفاوتی ژرف و عمیق است، و از عمل ساحران (جادو) تا عمل حضرت موسی (معجزه) راهی شگفت و بس دراز است.

این عمل (سحر) لعنت خدا را به همراه دارد، ولی پاداش بجا آوردن آن عمل (معجزه) رحمت خدا خواهد بود.

کافران در لجاجت و ستیزه‌جویی طبیعتی چون میمون دارند، و سرشت (حیوانی) آفتی است که درون سینهٔ آن‌ها نهفته است.

مثلاً هر کاری که انسان انجام می‌دهد، میمون هم عین همان را می‌کند و آنچه را که لحظه‌به‌لحظه از انسان می‌بیند، تقلید می‌کند.

او گمان می‌کند که من هم مثل او کردم، اما آن موجود لجوج کِی می‌تواند تفاوت این دو عمل را بفهمد؟

این یکی (انسان محقق) کارش را به فرمان الهی انجام می‌دهد، و آن دیگری (میمون مقلد) از سر ستیز و لجاجت. خاک بر سر ستیزه‌رویان باد.

آن منافق در نماز در کنار مؤمن می‌ایستد، اما نه از سر نیاز و اشتیاق به خدا بلکه از سر ستیز و ریا می‌آید.

مؤمنان در نماز و روزه و حج و زکات با منافقان در برد و باختند.

مؤمنان را در پایان پیروزی و رستگاری است، و منافق را در آخرت شکست و مات.

اگرچه مؤمن و منافق در ظاهر مشغول یک بازی (اعمال عبادی) هستند، اما در حقیقت مانند یک فرد اهل شهر «مرو» و یک فرد اهل شهر «ری»، فرسنگ‌ها از هم فاصله دارند.

در نهایت، هرکدام به‌سوی جایگاه و مقام خود می‌رود و سرانجام هرکدام، مطابق با همان نام و حقیقت وی رقم می‌خورد.

اگر منافق را مؤمن بخوانند، جانش شاد و خوشحال می‌شود و اگر منافق بخوانندش، عصبانی و تندخو می‌گردد.

نام «مؤمن» چون از ذات و سرشت پاکش بر می‌خیزد محبوب است و نام «منافق» چون از آفات و بیماری‌های درونی‌اش نشأت می‌گیرد منفور است.

حروف م، و، م، ن که کلمه «مؤمن» را می‌سازند به‌خودی‌خود مایهٔ شرافت و بزرگی کسی نیستند؛ بلکه لفظ «مؤمن» چیزی جز وسیله‌ای برای توصیف و تعریف آن حقیقت درونی نیست.

وقتی فرد دورو را با نام واقعی‌اش یعنی «منافق» صدا می‌زنی، این اسم پست و بی‌ارزش، مانند عقرب عمق جان او را می‌گَزَد و می‌سوزاند.

اگر این نام (منافق) از جهنم ریشه نگرفته است، پس چرا طعم و مذاق جهنم را دارد؟

زشتی آن نام بد (منافق) از حروف و الفبایش نیست، همان‌طور که تلخی آب دریا از ظرفی که در آن است نیست.

حرف مانند ظرف است و معنا مانند آب در آن؛ ولی دریای بی‌کران معانی نزد خداوند در امّ الکتاب (سرچشمه اصلی کتاب آفرینش) است.

دریای تلخ و دریای شیرین در این جهان جاری‌اند، و میان آن دو حدفاصل و مرزی پنهان است که به حریم یکدیگر تجاوز نمی‌کنند.

بااین‌حال، بدان که هر دو دریای تلخ و شیرین، از یک اصل و سرچشمهٔ واحد جاری‌اند. پس از هر دوی این‌ها بگذر و به‌سوی آن اصل و سرچشمه برو.