درس ۶: خلوت طلبیدن آن ولی از پادشاه جهت دریافتن رنج کنیزک

˺طبیب الهی˹ گفت: «ای پادشاه، خانه را خلوت کن و هم خویشان و هم بیگانگان را دور کن.»

«کسی در سرسراها گوش نایستد، تا از این کنیزک چیزهایی بپرسم.»

خانه خالی ماند و جز طبیب ˺الهی˹ و جز همان ˺کنیزک˹ بیمار، هیچ‌کس نماند.

آهسته و با ملایمت ˺به کنیزک˹ گفت: «شهر تو کجاست؟ زیرا درمان مردم هر شهری متفاوت است.»

«و در آن شهر چه کسی خویشاوند توست؟ با چه کسی خویشی و پیوند داری؟»

دست بر نبض او گذاشت و یک‌به‌یک از جفای روزگار ˺و آنچه بر او گذشته بود˹ می‌پرسید.

˺برای مثال،˹ وقتی خاری در پای کسی فرو می‌رود، پای خود را روی زانویش می‌گذارد ˺تا آن را پیدا کند˹،

و با نوک سوزن دنبال سر آن می‌گردد، و اگر نیابد، با لب ˺جای˹ آن را تر می‌کند.

وقتی خار در پا این‌چنین دشوار پیدا می‌شود، خار دل چگونه است؟ پاسخ بده!

اگر هر فرومایه‌ای خار دل را می‌دید، غم‌ها کی بر کسی چیره می‌شدند؟

˺در مثالی دیگر،˹ کسی زیر دم الاغی خاری می‌گذارد؛ الاغ نمی‌داند چگونه آن را از خود دور کند، ˺پس˹ جست‌وخیز می‌کند.

˺از روی نادانی˹ جست‌وخیز می‌کند و آن خار محکم‌تر فرو می‌رود؛ خردمندی باید که خاری را بیرون بکشد.

الاغ برای دور کردن خار، از سوزش و درد جفتک می‌انداخت و صد جا را زخمی کرد.

˺اما˹ آن طبیب ˺الهی˹ در بیرون کشیدن خار ˺از دل˹ استاد بود؛ جای‌جای دست می‌زد و می‌آزمود.

در قالب حکایت، از آن کنیزک حال دوستانش را می‌پرسید.

او آشکارا برای طبیب ˺الهی˹ از جای زندگی‌اش، اربابانش و همشهریانش حکایت‌ها می‌گفت.

˺طبیب الهی˹ گوشش به حکایت‌گفتن او بود و هوشش به نبض و تپیدن آن.

تا ˺ببیند˹ نبض از شنیدن نام چه کسی به تپش می‌افتد، ˺و دریابد که˹ همان کس مقصود جان او در جهان است.

دوستان شهر او را برشمرد؛ پس از آن نام شهری دیگر را برد.

گفت: «وقتی از شهر خودت بیرون آمدی، در کدام شهر بیشتر بوده‌ای؟»

˺طبیب الهی˹ نام شهری را گفت و از آن هم گذشت؛ ˺اما˹ رنگ چهره و نبض او دگرگون نشد.

اربابان و شهرها را یک‌به‌یک بازگفت، از جا و از نان و نمک ˺یا مهمان‌نوازی˹.

شهربه‌شهر و خانه‌به‌خانه حکایت کرد؛ نه رگش جنبید و نه چهره‌اش زرد شد.

نبض او بر حال خود و بی‌آسیب بود، تا اینکه از سمرقندِ چون قند پرسید.

نبضش به تپش افتاد و چهره‌اش سرخ و زرد شد، که از زرگری سمرقندی جدا مانده بود.

وقتی آن طبیب ˺الهی˹ این راز را از بیمار یافت، سرچشمهٔ آن درد و بلا را دریافت.

گفت: «محلهٔ او کدام است در گذر؟» او گفت: «سرپل، و محلهٔ غاتفر.»

گفت: «دانستم که بیماری‌ات چیست؛ به‌زودی برای رهایی‌ات سحرها خواهم کرد.»

«شاد و آسوده‌خاطر و در امان باش، که من با تو همان می‌کنم که باران با چمن ˺می‌کند˹.»

«من غم تو را می‌خورم؛ تو غم مخور. من از صد پدر به تو مهربان‌ترم.»

«آگاه باش، آگاه باش! این راز را به کسی مگو، هرچند پادشاه بسیار از تو پرس‌وجو کند.»

«وقتی رازهایت در دل پنهان شود، آن خواسته‌ات زودتر برآورده می‌شود.»

پیامبر (ص) فرمود که هرکه رازش را پنهان دارد، زود به خواستهٔ خود می‌رسد.

˺برای مثال،˹ دانه وقتی در زمین پنهان شود، راز آن سرسبزی باغ می‌شود.

˺یا˹ اگر طلا و نقره پنهان نبودند، کی درون معدن پرورش می‌یافتند؟

وعده‌ها و مهربانی‌های آن طبیب ˺الهی˹، آن بیمار را از ترس ایمن کرد.

وعده‌هایی هست راستین که دل‌نشین‌اند، و وعده‌هایی هست دروغین که اضطراب‌آورند.

وعدهٔ بزرگواران گنج روان است؛ وعدهٔ نااهلان رنج روان می‌شود.