درس 9: بیان آن که کشتن و زهر دادن مرد زرگر به اشارت الهی بود نه به هوای نفس و تأمل فاسد

معنا: کشته‌شدن آن مرد (زرگر) به دستِ طبیبِ الهی، نه از سرِ هیچ امید و طمعی بود و نه از روی ترس و بیم.

معنا: او (طبیب الهی) آن مرد را برای خوشایند و رضایتِ خاطرِ پادشاه نکشت، بلکه این کار را تنها زمانی انجام داد که فرمان و الهامِ خداوند نازل شد.

معنا: رازِ آن پسرِ نوجوانی را که خضرِ پیامبر گلویش را برید، مردمِ عادی درک نمی‌کنند.

معنا: هر کس که از جانبِ خداوند وحی و پاسخ دریافت کند، هر دستوری که بدهد کاملاً درست و عینِ صواب است.

معنا: آن کس که به انسان جان و حیات می‌بخشد، اگر جانی را هم بگیرد کاملاً روا و جایز است؛ چرا که او جانشینِ خدا است و دستِ او همان دستِ خداوند است.

معنا: همچون اسماعیل در برابرِ فرمانش سر تسلیم فرود آور و شادمان و خندان در برابرِ شمشیرِ او جان بده.

معنا: تا جان و روحِ تو برای همیشه شادمان و خندان باقی بماند، همان‌گونه که روحِ پاکِ حضرت محمد (ص) در کنارِ خدای یگانه جاودانه و خرسند است.

معنا: عاشقانِ زمانی جامِ شادمانی و سرمستیِ حقیقی را سرمی‌کشند که به دستِ محبوبانِ خویش کشته شوند.

معنا: پادشاه آن ریختنِ خون (کشتنِ زرگر) را از روی هواوهوس انجام نداد؛ پس تو بدگمانی و مجادله را رها کن.

معنا: تو این‌گونه پنداشتی که او مرتکب گناه و ناپاکی شده است؛ درحالی‌که در صفا و خلوصِ راستین، هرگز غِش، کدورت و ناخالصی راه نمی‌یابد.

معنا: این‌همه رنج، سختی و ریاضت برای آن است که کورهٔ امتحان، ناپاکی‌ها و ناخالصی‌ها را از نقرهٔ وجود جدا کند.

معنا: این آزمونِ نیک و بد برای آن است که طلا به جوش آید و کف و ناخالصی‌های خود را روی سطح بیاورد و آشکار شود.

معنا: اگر کارِ او بر اساسِ الهام و فرمانِ الهی نبود، او همچون سگی درنده می‌بود نه یک پادشاه.

معنا: او از هوای نفس، طمع و شهوت کاملاً پاک و مبرا بود؛ کاری که انجام داد نیک و شایسته بود، اگرچه در ظاهر زشت و بد به نظر می‌رسید.

معنا: مثلاً اگر حضرت خضر در میانِ دریا کشتی را سوراخ کرد و شکست، در همین شکستن و خراب‌کردن او، صدها حکمت، مصلحت و درستی نهفته است.

معنا: گمانِ حضرت موسی نیز با همهٔ نورانیت و کمالاتِ معنوی‌اش از فهم و درکِ آن رازها محروم ماند؛ پس تو که پر و بالی نداری، ادعای پرواز مکن و بی‌پروا پیش نرو.

معنا: خون آن زرگر در معنا گل سرخ است، پس تو آن را خون‌ریزی و جنایت مخوان؛ و طبیبِ الهی سرمست از عقلِ الهی است، پس او را دیوانه مپندار.

معنا: اگر هدف و خواستِ پادشاه ریختنِ خونِ یک مسلمان بود، کافر باشم اگر هرگز نامش را به نیکی بر زبان می‌آوردم.

معنا: از ستایش و مدحِ فردِ شقی و بدکار، عرشِ الهی به لرزه درمی‌آید و انسانِ پرهیزگار و دین‌دار نیز با شنیدنِ مدحِ او دچار بدگمانی و تردید می‌شود.

معنا: او پادشاهی بسیار آگاه و بیدار بود؛ انسانی برگزیده و از بندگانِ خاص و مقربِ خداوند بود.

معنا: کسی که به دستِ چنین پادشاهی کشته شود، او در واقع آن شخص را به‌سوی خوشبختی و والاترین مقام و منزلت هدایت می‌کند.

معنا: اگر آن پادشاه سود و خیرِ آن شخص را در ظاهرِ خشم و قهرِ خود نمی‌دید، چگونه ممکن بود آن مظهرِ لطفِ کامل و مطلق به خشونت و خشم روی آورد؟

معنا: مثلاً کودک از نیشِ حجام (رگ‌زن) می‌ترسد و می‌لرزد، درحالی‌که مادرِ مهربان از انجامِ این کار خوشحال و شادمان است (زیرا خیر و صلاحِ فرزندش را در آن می‌بیند).

معنا: جانِ ناقص تو را می‌گیرد، اما در عوض صد جانِ تازه می‌بخشد؛ و چیزی به تو عطا می‌کند که حتی در خیال و اندیشهٔ تو هم نمی‌گنجد.

معنا: تو (کارِ خدا و اولیایش را) با معیارهای ناقصِ خودت می‌سنجی، اما نیک بنگر که چقدر از حقیقت دور و بی‌خبر افتاده‌ای.